Қозоғистонда диний ҳолат

0
1040
Фото:ia-centr.ru

Қозоғистонлик бир гуруҳ олимлар «Замонавий Қозоғистонда дунёвийлик ва дин: маънавий ва маданий маʼнолар ва стратегияларни модернизация қилиш зарурати» бўйича катта тадқиқот ишларини олиб бордилар.

Муаллифлардан бири – фалсафа фанлари доктори, профессор, Қозоғистон Республикаси Таълим ва фан вазирлиги Фалсафа, сиёсатшунослик ва диншунослик институтининг бош илмий ходими Элена Бурова zakon.kz нашрига интервью берди.

«Жамиятни дунёқараш плюрализми шароитида бирлаштириш кўпгина шароит ва омилларга боғлиқ. Масалан, ижтимоий институтлар самарадорлиги, давлат сиёсати самарадорлиги, тарихий ва маданий асослар ҳамжамияти, устунлик парадигмалари», – дейди Элена Бурова. – Замонавий ижтимоий жараёнларда ватандошларнинг динга муносабати, унинг ҳаёт маконига қайтиш омиллари муҳим аҳамиятга эга.

Бу ҳақда гапирганда, профессор респондентларнинг динни шахсий ва жамоат соҳасига қайтиши, 90 йиллардан то ҳозирги кунгача бўлган сабабларини айтиб ўтди:

– диний маънавиятнинг ахлоқий асосларини тушуниш,

– дин ва тарих ўртасидаги алоқани тиклаш;

– ҳаётнинг маъносини тушуниш учун диннинг аҳамияти,

– замонамизнинг маънавий вакуумида идеални излаш,

– қадриятлар инқирози шароитида муҳим бир бутунликни аниқлаш зарурати.

Жамиятнинг атеизацияси даврида дин билан таъминланган андозалар камроқ аҳамият касб этади. Эскирган дунёқараш, манипуляция усули, шунингдек янги тенденциялар – модага тақлид қилиш, диндорлик эмас аксинча, сиёсий ўйин ёрдамида диний туйғуларни ўйнашдир.

Диний хилма-хиллик ва Қозоғистон жамиятининг консолидацияси функцияларни турли институтлар оила, таълим, оммавий ахборот воситалари, Интернет ва бошқалар орқали амалга оширадилар ва амалда кўрсатилгандек, ижтимоий трансформациялар шароитида уларнинг баъзилари ютқазади, бошқалари, аксинча, ўз таъсирини кучайтиради.

Турли этник гуруҳлардан бўлган қозоғистонликларнинг аксарияти диннинг асосий вазифаси – бир хил эътиқоддаги одамларни маънавий бойитиш ва бирлаштиришнинг устуворлигини таъкидлайдилар.

Ўртача 71,2% диннинг жамият учун интеграл функциясига ишора қилмоқда. Диннинг таъсирини ижобий баҳолаш салбийлардан устун туради.

Шахсий ўлчовдаги диний ўзига хослик

Қозоғистондаги диндорлик ва ғоявий ўзини ўзи идентификациялашнинг тузилиши ўзига хос хусусиятларга эга. Улар кўп конфессияли дунёвий давлатда диндорлик моделининг ҳаракатчанлиги билан боғлиқ.

Суверен ривожланиш даврида қозоғистонликлар диний имтиёзлар ва мақомларни қайта белгилаб олишмоқда. Йўналишлар қуйидагича: номинал диндорлик устунлик қилади, анъанавий конфессионал диндорлик барқарорлашади ва конфессиясиз диндорлик кучайиб боради, конвертация қилишнинг ҳар хил турлари ва турлари барқарор равишда кўпайтирилади.‌‌

Манба

Матнда хатоликни кўрсангиз, уни белгилаб Ctrl+Enter ни босинг.

Фикр матни

Илтимос, изоҳингизни киритинг!
Илтимос, исмингизни бу ерга киритинг