Дарёнинг 1 м/с тезликдаги оқими ёрдамида 11 КВт электр энергияси ишлаб чиқувчи Ленева тўғонсиз мини ГЭСи

0
83
Манба: building-tech.org

Ўзига ҳос бўлган, аввал хеч қаерда қўлланилмаган тузилишга эга бўлган Ленева.Н.И. гидроэнергоблоки – Мини-ГЭСи орқали турли оқимдаги сувлар (дарё, денгиз тўлқини, оқава сувлар ва ҳ.к.) ҳамда ҳаво харакати ёрдамида электр энергияси олиш имконини беради.

Бунда ҳеч қандай қўшимча ўзгартиришларсиз, табий оқимдан фойдаланилади (Тўғон қуриш, каналлар ва босимли трубалар керак бўлмайди).

Бу каби сув ҳаракати ёрдамида қувват олиш услуби – экологик жихатдан самарали ҳисобланиб, дарё ўзани харакатига халақит қилмайди. Майдоннинг 1-10% қисмини эгаллайди ва мавжуд ГЭСлардан фарқли равишда дарё жонзотлари табиатига халақит қилмайди.

Ленева гидроэнергоблок мини ГЭСи – ўзида тўғри бурчакли паррак шаклидаги (текис пластинка), тенг бўлмаган икки қисмга ажратувчи тизимни (икки қаторли) жамлаб, катта қисми (оқимнинг харакати ҳисобига) оқим бўйлаб, ўқнинг нариги тарафида жойлашган бўлади. Шу ҳолатда ўз ўқи атрофида минимал харакатда, кичик турбулент уюрма бўлишига эришилади.

Безплотинная Мини-ГЭС Линева производит 11 кВт при скорости течения реки 1 м/с

Тепа ва паст қисмлари ёрдамида паррак ўқлари ўз навбатида занжир билан халқанинг тепа ва паст қисмига туташган (ёки бирор бир эластик элемент билан бирга). Халқалар эса, юлдузчалар (ишчи ғилдираклар) орқали харакат холатининг механик энергияси билан икки вертикал тўлқинга кучланади (сув, ҳаво ва х.к). Ҳамда юмшоқ муфта орқали оралиқдаги тўлқин электрогенератор тўлқинига узатилади.

Ўрнатиш тўлқинлари сирпаниш подшипниклари орқали гидроэнергоблок каркасига маҳкам ўрнатилади, бу эса атрофдаги оқимнинг юқоридан ва гидроэнергоблок ён деворининг учдан бир қисмига қўшимча сув келишига тўсқинлик қилади.

Парраклар ҳолати асосий оқимга нисбатан тебранмас занжирли йўналтиргич ва парракнинг катта тарафи ёрдамида бошқарилади, паррак харакатини йўналтиргич ва занжир тўхтатгич орасидаги масофа ўзгартирилса, паррак ва асосий оқим йўналишини 00 дан 450 га қадар ўзгартирсак, гидроэнергоблокнинг оптимал иш режимига ёки бутунлай тўхтатишга эришишимиз мумкин. Шундай қилиб, оқим парракка перпендикуляр холатда таъсир қилади.

Безплотинная Мини-ГЭС Линева производит 11 кВт при скорости течения реки 1 м/с

Гидроэнергоблок деворларидан бири таранг қурилмага эга бўлиб, чўзиқ занжирни бошқаради. Парраклар ўз ўқи атрофида эркин айлана олиши ва ўқлар ҳам ўз занжири атрофида айлана олиши лозим. Парраклар ва ўқлар занжири оралиғига роликлар ўрнатилиши, сўнгра тебранмас йўналиш бўйлаб айлана олиши, шу билан бирга мавжуд занжир билан доимий перпендикуляр ҳолатда асосий оқим йўналиши бўйлаб харакатланиши керак бўлади.

Мини ГЭС блоклари ўлчами чекланмаган. Керакли кучланиш дарё ўлчами орқали аниқланади. Масалан: кенглик 1200 мм, чуқурлик 700 мм, узунлик 1250 мм, яъни хажм 1 метр куб бўлсин. Бу ўлчамга ҳар бири 17 парракли 3 та ўрнатишга (ўлчамлари: кенглик 150 мм, чуқурлик 500 мм, ҳар бирининг майдони 0.075 метр кв.) имкон беради. Шулардан 2 таси доимо бурчакларда ўрнатилган бўлиб, бир гидроэнергоблокнинг умумий иш майдони 1.125 метр кв., 3 та мини ГЭС нинг бир каркасдаги умумий йиғиндиси 3.375 метр кв. га тенг бўлади.

Вал айланиш частотаси – дақиқасига 30-60 марта

Гидроэнергоблокнинг айнан ушбу конструкцияси марказдан қочма ва марказга интилма тезланишда харакатланувчи, оқим харакат тезлигини сезиларли оширувчи ҳамда харакат майдонининг яъни дарё оқимининг ажратилган секцияларидаги тортишиш кучи харакатидан ҳар бир куб майдон учун максимал фойдаланиш имконини беради.

Бир киловат мини ГЭСнинг материал хажми уни тайёрлашда ишлатилган материалларга қараб 1кВт ўрнатилган кучланиш учун бир неча юз грамдан (пластмасса, жуда юқори молекуляр полиэтилен), 2-3 килограмгача (темир) миқдорда ўзгаради.

Мини ГЭСнинг ишлаш принципи

Ленева гидроэнергоблоки 1м/сек оқим тезлиги учун ўзида 10 см узунликдаги тиркамани яратади, ортида эса кучланиш ва парракга сув тушиб, бу тиркамадан оқим тезлигига нисбатан бошқа тезликда харакатга келади. Мини ГЭС ўрнатиш якунидаги кучланиш мавжуд бўлиб, оқим марказдан қочма куч таъсирида ва доимий гравитация натижасида тезлиги доимий ошиб боради. Гидроэнергоблок насос каби ишлайди.

Афзаллиги:

– Кенгайган гидроэнергоблок иш майдони. Мини ГЭС ўрнатиш вақтида бирор парракнинг мавжуд эмаслиги, бунда хар қандай алохида вазиятда ишламайди ёки бошқалари иш фаолиятига қаршилик қилмайди. Парраклар икки қаторда жойлашган бўлиб, ҳар бири соз ҳолатда. Тескари ҳолатда ҳам парраклар ишлайверади;

– ўрнатиш шакли гидроэнергоблок конструкциясининг модуллилигини яратади, бу эса кичик, ўрта ва катта талабгорлар учун миниблоклардан иборат янада катта ГЭСслар қуриш имконини беради;

– гидроэнергоблок ишчи парраклари ҳаракатдаги оқимга нисбатан оптимал 45 даража бурчак остида жойлашган. Бунда мини ГЭС нафақат сувдан қувват олган холатда унинг харакатини тўхтатмайди, балки қўшимча куч пайдо бўлишига олиб келиб, сув оқими қувватининг сезиларли ошишига сабаб бўлади, бу эса намунадаги мини ГЭС ўрнатишга мисол бўлади;

– атроф мухитга зарарсиз;

– иккита вал кўпгина ишчи парраклар билан қўлланилади, бу эса барча механик энергиянинг занжирга (трос, темир арқон, лента ва х.к.) йўналтириш имконини беради ва паррак, вал, ва бошқа турли қаттиқликдаги ва аниқликдаги бирикмаларни тайёрлаш заруратини йўқотади.

 

Манба

Матнда хатоликни кўрсангиз, уни белгилаб Ctrl+Enter ни босинг.

Фикр матни

Илтимос, изоҳингизни киритинг!
Илтимос, исмингизни бу ерга киритинг