АҚШ ва СССРни таққослаймиз.

0
304
Фото:(mirovich)

Шундай қилиб, дўстлар – бугун икки мамлакат, СССР ва АҚШни таққослашдан кейин қизиқарли маълумотларга эга бўламиз. СССР мухлислари, СССРни «супер куч»га эга бўлгаб давлат деб ҳали ҳам ўз фикрларида қолишади. Гарчи СССР унга ўхшамаса ҳам – у шунчаки халқаро майдонда барча турдаги диктаторлар ва радикалларни қўллаб-қувватлаган. Шу билан бирга, мамлакат ичкарисида «лаънати АҚШ» ҳақида ҳар хил ташвиқот эртакларини айтиб бериш ва эркин яшаётган мамлакатларга нисбатан нафратни қўзғатиш сиёсатини олиб борган.

Мен 90 йилларда телевизорда Қўшма Штатлардаги ҳақиқий ҳаёт ҳақида ҳикоялар бўлган дастурларни яхши эслайман. Собиқ Совет фуқаролари Қўшма Штатлардаги одамлардек меҳнатга тенг куч сарфласа ҳам, ҳаётларида улардек кўпроқ имкониятларга эга бўлмаганлар. Бу имкониятлар, у ёки бу мулкка эгалик ҳуқуқи, болалар учун имкониятлар ва давлат ўзбошимчаликидан ҳимояланиш ҳуқуқига тааллуқли бўлган нарсалар эди. Собиқ СССР учун бу ажойиб ва сеҳрли нарса бўлиб туюлган.

Турмуш даражаси.

Ўйлайманки, бу ерда ҳамма нарса аниқ. Оддий Совет фуқароси оддий америкаликдан анча камбағал яшаган ва унга қараганда анча кам ҳуқуқларга эга бўлган. Совет фуқароси мулк ҳуқуқига эга бўлмаган, яшаш мамлакатини танлаш ҳуқуқига эга бўлмаган, ҳатто у ҳар доим ҳам СССР таркибида яшаш жойини танлай олмас эди. Бундай имконият учун у махсус иш топшириғига эга бўлиши керак эди. Москва ёки Санкт-Петербург сингари йирик шаҳарлар умуман ёпиқ эди. Хусусан, худди шу Москвага иммиграция учун барча турли квоталар ва чегаралар ўрнатилган бўлган.

Қишлоқ аҳолиси ҳақида айтадиган ҳеч нарса йўқ. Қўшма Штатларда бепул фермер хўжаликлари мавжуд эди. Улар асосан жанубий штатларда жойлашган бўлиб, у ерда одамлар қурол-яроғларга эркин эгалик қилиш, ишчиларни исталган миқдорда ёллаш, ҳар қандай бино қуриш, сотиб олиш ҳуқуқига эга эдилар. Ҳар қандай ускуна, ҳар қандай миқдордаги кредит олиш, ўз маҳсулотлари учун нархларни ўзлари белгилаган ва ҳоказо – бир сўз билан айтганда, давлат уларнинг шахсий ҳуқуқларини ҳурмат қилган ва уларни амалга оширишга аралашмаган. Давлатнинг барча функциялари фақат қонунларнинг бажарилишини назорат қилиш учун хизмат қилган.

Қашшоқликда, бахтсиз деҳқонлар крепостной ҳуқуқларида яшаганлар, уларда нафақат қуроллар, балки паспортлар ҳам бўлмаган.Улар фақат етмишинчи йилларда чиқарила бошланган. Деҳқонлар қуллар хўжалигини «бошлиқлар» нинг рухсатисиз бирон бир жойда тарк этиш ҳуқуқига эга эмас эдилар. Мен нима ёзаётганимни жуда яхши биламан – отам қишлоқда ўсган ва 1950 ва 1960 йиллардаги Совет қишлоғининг ҳақиқатларини яхши эслар эди. «Очлик ёқасида қашшоқлик бор эди ва бу ҳали нисбатан гуллаб-яшнаган СССРда эди . Ўша пайтларда Волга ҳудудида бўлган нарса тасаввур қилишим жуда қўрқинчли қўрқинчли эди», дейди у.

Шаҳарларда большевиклар «бепул» квартиралар ҳақида эртакларни айтиб беришарди, уларнинг нархи кўпинча 2-3-4 марта одамнинг иш ҳақидан ушлаб қолинган, Совет фуқароси уй танлаш ҳуқуқига эга эмас эди ва кўпчилик умуман бутун умрларини баракларда, коммунал квартираларда ёки ётоқхоналарда ўтказишган.

Аммо Қўшма Штатларда ҳар қандай ишчи жуда паст фоиз билан уй-жой учун кредит олиб, хусусий мулк сифатида уй-жой олиши мумкин эди.

Мен совет уйларининг «сифати» ҳақида сукут сақлайман.5 кишилик совет ишчисининг оиласи, энг яхшиси, икки хонали Хрушчебга ўралгани эди. Ҳолбуки, Қўшма Штатларда айнан ўша ишчи, бир хил малака ва иш худди шу миқдордаги 3 қаватли ётоқ хонаси, катта яшаш хонаси, овқат хонаси, ошхона ва гаражга эга бўлган икки қаватли уйи бор эди. Ҳатто энг оддий ва камбағал америкалик деҳқоннинг ҳам одатда дала ишлари учун кичик юк машинаси ва шаҳарга саёҳат қилиш учун машинаси бор эди. Совет фуқаролари занглаган совет трамвайларига бостириб киришга мажбур бўлганлар.

Сиз узоқ вақт давомида озиқ-овқат, сув ва бошқа нарсаларни сифатини таққослашингиз мумкин, аммо мен юқорида ёзганларим етарли бўлади деб ўйлайман. АҚШ ва СССРда аҳолининг ҳаёт даражаси аниқ. СССР фуқаролари АҚШ билан таққослаганда, камбағал ва қолоқ мамлакат камситилган ва ҳуқуқлари йўқ одамлар эди.

Таълим даражаси.

СССР мухлислари вирус моддалар сингари тарқаладиган асосий совет афсоналаридан бири бу айниқса «юқори сифатли» совет таълими ҳақидаги афсонадир. Уларнинг сўзларига кўра, СССРда таълим даражаси шу қадар баланд бўлганки, бу ҳақида ҳеч нарса дейиш мумкин эмас. Совет одамлари дунёдаги кроссвордларни энг яхши ҳал қилишган.

Келинг, фактларга мурожаат қилайлик. Россия империяси, СССР мавжуд бўлган барча йиллар давомида ва ёш давлат – Россия Федерациясининг 27 йиллик ҳаёти давомида ушбу мамлакатлар фуқароларига Нобел мукофоти 16 марта берилди . Икки киши Павлов ва Мечников инқилобдан олдин ҳам Нобел мукофотини олди, тўрт киши адабиёт бўйича Нобел мукофотини олди.

Агар бу сиз учун етарли бўлмаса, мен сизга шуни ҳам маълум қиламанки, дунёдаги энг яхши университетларнинг рейтинги АҚШнинг ўнлаб университетларини доимий равишда ўз ичига олади. Бундан ташқари, Американинг 8 университети биринчи ўнталикка кирди, ва яна 5-6 та Америка университетлари 10-дан 20-гача жойлашган. Россиядан, ушбу рейтингнинг сўнгги жойларида Москва давлат университети вақти-вақти билан у ерга етиб боради, баъзан эса у ерга етиб ҳам бормайди.

Манба:

Матнда хатоликни кўрсангиз, уни белгилаб Ctrl+Enter ни босинг.

Фикр матни

Илтимос, изоҳингизни киритинг!
Илтимос, исмингизни бу ерга киритинг