Немислар санкциялар натижасида Россия иқтисодиёти дуч келиши мумкин бўлган инқироз ва инфляцияни тахмин қилишди.

0
165
Фото:(svpressa)

Немис ОАВ Россия иқтисодиёти дуч келиши мумкин бўлган энг «даҳшатли сценарий» ни тасвирлаб берди. «Frankfurter Allgemeine Zeitung» нашрининг ёзишича, АҚШ бу ёзда мухолифат лидери Алексей Навалний хулосасига жавобан Россия миллий қарзига қарши янги санкцияларни қўллашга мажбур бўлади. Бу рублнинг яна бир заифлашувига олиб келади. Аммо немисларнинг фикрига кўра, кобус Россия валютасининг заифлашиши эмас, балки кейинчалик озиқ-овқат нархларининг кўтарилиши бўлади. Муаллифлар аллақачон мамлакат учун асосий муаммолардан бири бўлган инфляция расмийларнинг мавқеига путур етказиши мумкинлигига ишончи комил.

«Россия раҳбарияти учун инфляция – бу бир неча йиллардан бери давом этаётган турғунлик сабабли мамлакатда аллақачон катта норозиликни кучайтириши мумкин бўлган даҳшатли сценарийдир», деб ёзади Frankfurter Allgemeine Zeitung.

Нашрнинг таъкидлашича, йил бошидан буён рубл деярли 20 фоизга қадрини йўқотган ва агар санкциялар қўлланилса, у бир доллар учун 75 рубл тўғри келмай қолади. Агар чекловлар бўлмаса, нефт нархини ҳисобга олган ҳолда, бу 65 рублга тенг бўлиши мумкин эди.

«Агар Америка банкларига Россия давлат облигацияларини иккиламчи бозорда сотиб олиш тақиқланган бўлса, унда, эҳтимол, уларнинг таваккал мукофоти сезиларли даражада ошади ва рубл яна сезиларли равишда ўз қийматини йўқотади», дейилади нотада.

«Solidarity Bank» нинг етакчи таҳлилчиси Александр Абрамовнинг фикрига кўра, аслида немис газетаси санкциялар хавфини ошириб юборган ва ҳатто инфляция тезлашган тақдирда ҳам Россия маъмуриятида керакли маъмурий воситалар мавжуд.Биринчи чорак натижаларига кўра Германияда бюджет профицити мавжуд. Нефт нархлари ва рубл курсининг ҳозирги даражасида тушумлар жуда юқори. Бундан ташқари, Россия компаниялари даромадлари ҳажми энди жуда жиддий. Бу ҳақда Президент ҳатто ўз Мурожаатида ҳам бежиз айтмаган. Бу шунингдек даромад солиғи бўйича юқори тушумларни англатади. Ва дунёда эмлаш давом этаётганлиги сабабли, талаб қайта тикланиб бораверади, шу жумладан Россия экспорт маҳсулотларига.

Россия учун миллий қарзга қарши санкциялар мавзуси нефт нархи паст бўлган ва аҳамиятсиз захиралар бўлган тақдирда долзарб бўлиши мумкин. Аммо ҳозирда бу чекловлар биз учун унчалик муҳим эмас, айниқса ОФЗ бозоридаги чет эл капиталининг улуши аллақачон 20% дан пастга тушиб кетган, шундан 3-4% АҚШ инвесторлари. Шунинг учун, ҳар қандай қулаш ҳақида гап йўқ.

Озиқ-овқат инфляциясининг ўсиши ҳақида нима дейиш мумкин?

– Россия сўнгги ўн йилликлар ичида биринчи марта қишлоқ хўжалиги савдосида профицитга эришди. Биз импорт қилгандан кўра кўпроқ маҳсулот ишлаб чиқарамиз ва чет элга экспорт қиламиз. Озиқ-овқат хавфсизлиги жуда юқори даражада. Бугунги кунда жаҳон бозорида озиқ-овқат маҳсулотларига нархлар ўсиши кузатилмоқда. Агар бу ортиқча бўлиб чиқса ва ижтимоий барқарорликка таҳдид соладиган бўлса, расмийлар уни савдо божлари, квоталар ва бошқа маъмурий чоралар ёрдамида чеклаш учун барча имкониятларга эга. Агар сиёсий ирода бўлса, нархлар зарур бўлган даражада чекланади. «Калита-Финанс» таҳлилчиси Дмитрий Голубовскийнинг фикрига кўра, бир лаҳзада рубл курси сезиларли даражада пасайиши мумкин, аммо биз бундан даҳшатли нарсани кўрмаяпмиз, чунки ўша пайтдан бошлаб, 2014 йилда бўлгани каби, тикланиш бўлади. Мутахассиснинг фикрига кўра, бундан ҳам ёмони, Америкадаги технологик санкциялар бўлиши мумкин, бу мамлакатда ишбилармонлик ҳаётини сусайтиради.

– Агар миллий қарзга қарши санкциялар жорий этилса, рубл минтақага доллар учун 105-120 рублни ташкил этади, сўнгра олти ой ичида 75-80 га қайтади. Бу шундай бўлади, чунки чекловлар бўлган тақдирда, чет элликлар Россия қимматли қоғозларидан «тушиб кетишади» ва улар учун жуда ёмон ставка билан. Кейин бозор Марказий банк томонидан тикланади ва аста-секин европаликлар ва америкаликлар ўрнига осиёликлар келади. Бу биз учун янги нарса бўлади дегани эмас. Агар сиз 2014 йилги валюта курсининг динамикасини эсласангиз, унда шунга ўхшаш нарса юз берди. Ҳар бир инсон миллий қарзга қарши санкциялардан жуда қўрқарди, улар чет элликларни бир зумда олиб чиқиб кетишди, кейин вазият нормал ҳолатга қайтди, аммо бошқа даражада. Рубл бир доллар учун 37 га қайтмади, 55-65 коридорда тўхтади. Энди биз ушбу йўлакнинг юқори чегарасидан унчалик узоқ эмасмиз. Шу сабабли, мен миллий қарзга қарши санкциялар Россиянинг ўзига ҳам хорижий инвесторлар сингари зарар етказмайдиган чоралар деб ҳисоблайман. Шунинг учун бу чекловлар жорий этилмайди – Америкада улар пулни қандай ҳисоблашни билишади. Ва улар таништирилишига шубҳа қиламан. Агар шундай бўлса, биз 2014 йилда қайта ишлаймиз.

Озиқ-овқат инфляциясига қандай таъсир қилади?

– Озиқ-овқат инфляцияси мавзуси рубл курси билан заиф боғлиқдир. Сўнгги йилларда Россия озиқ-овқат жиҳатидан тобора ўзини ўзи таъминлай бошлади. Агар инфляция кўтарилса, муаммони маъмурий усуллар билан ҳал қилиш мумкин. Аммо расмийлар бунга рози бўлади деб ўйламайман. Бу бизнинг етакчилик услубимиз эмас. Эҳтимол, улар коронавирус пайтида, кўп болали оилаларга озиқ-овқат пакетларини тарқатишда бўлгани каби, энг заиф ижтимоий гуруҳларга мақсадли ёрдам кўрсатадилар. Инфляциянинг ўсиши девалвация билан боғлиқ, аммо унчалик кучли эмас. Рублнинг 10% девалвацияси нархларга тахминан 1% қўшилади. Агар рубл 85 га тенг бўлса, биз инфляцияга ортиқча бир фоиз, 105 бўлса – ортиқча 3 фоиз оламиз. Аммо Росстат чизганига эмас, балки ҳақиқийига. Мамлакатда реал инфляция энди 4-5% эмас, кенг истеъмол саватчаси учун 8% ни ташкил қилади. Озиқ-овқат жиҳатидан у аллақачон икки рақамли. Фақатгина бутун дунёда озиқ-овқат инфляцияси секинлаша бошлаганига ишонтира оламан. Хом-ашё каби агросаноат нархларининг кўтарилиши тўхтади. Келажак глобал марказий банкларнинг сиёсатига боғлиқ бўлади. Агар улар пулни триллион босиб чиқаришни давом эттирсалар, унда дунёда инфляция жуда юқори бўлади. Биз АҚШда инфляция икки рақамли бўлган 70-йиллар инқирозининг такрорланишини кўрамиз. Дарвоқе, ростини айтсам, Рейган даври услубларига кўра, ҳозир ҳам АҚШда нархлар ўсиши Америка ҳукумати чизган 2 фоиз эмас, 10 фоизни ташкил қилмоқда. Дот-цом ҳалокатидан бери у 5% дан пастга тушмади. Шундай қилиб, бу нафақат бизнинг муаммомиз, балки ечим ҳам оддий – биз пул босиб чиқаришни тўхтатишимиз керак. Аммо буни ҳеч ким қила олмайди, чунки бу облигациялар бозорини қулатади ва кўплаб активларни ёмон ҳолатга келтиради. Шунча бой одамлар тўсатдан жуда камбағал эканликларини билиб олишади. Шу сабабли, қайси бири яхшироқ – инфляция, камбағалларга солинадиган солиқ ёки ҳукмрон рентиeр синфининг камайиши каби вариантларни танлаш зарур бўлган вазиятда ҳокимият, албатта, биринчи вариантни танлайди.

Яъни немис сценарийси унчалик даҳшатли эмасми?

– Америкаликлар амалда Россияга бундай усуллар билан таъсир ўтказа олмайди. Гарчи улар бошқасида бўлса ҳам, биз деярли гапирмайдиган энг кучли восита – технологик восита. Энг ёмон сценарий, агар Россия Америка булут хизматларидан узилган бўлса. Ҳатто Сбербанк Онлине ҳам Амазон серверларидан фойдаланади. Америкаликлар тугмачани босганда бизда Сбербанк Онлине бўлмайди. Миллионлаб одамлар тўловларни қайта ишлашга қодир эмаслар, бу эса инқирозга олиб келади. Бизнинг барча авиакомпанияларимиз ҳам Америкага чипталарни брон қилиш тизимларидан фойдаланадилар – улар ўзлари ёзмаган. Америкаликлар тугмани босишади ва барча рейслар тўхтатилади. Агар америкаликлар технологик санкцияларни қўлласалар, бу мамлакатнинг бизнес ҳаётини фалаж қилади ва ушбу платформаларга ўзларининг ўхшашларини яратиш учун ресурсларни сафарбар қилишни талаб қилади, бу аслида Ғарб билан муносабатларни кескинлаштириш бошиданоқ амалга оширилиши керак эди.

Maнбa: 

Матнда хатоликни кўрсангиз, уни белгилаб Ctrl+Enter ни босинг.

Фикр матни

Илтимос, изоҳингизни киритинг!
Илтимос, исмингизни бу ерга киритинг